Toldot – תולדת – Generaties

In deze parasha staat voor mij het leven van Yitzchak en Rivka (Isaak en Rebekka) centraal. Yitzchak betekent lachen. Voor de uitleg van de naam Rivka put ik uit de bron die Talmoed heet. Daar wordt deze vrouw (Hebreeuwse namen zijn heel persoonlijk en afhankelijk van iemand karakter) een “boeiende vrouw” genoemd. En dat het gezinsleven van deze twee ouders boeiend is geweest blijkt wel uit deze parasha. Boeiend ook wanneer we hier toekomstperspectief in ontdekken. Zij krijgen twee zoons. Esav “de harige” en lieveling van zijn vader, omdat deze hem heerlijk eten bracht uit het veld. Jaakov “die op de hielen zit” de oogappel van zijn moeder omdat hij meestal te vinden was in de tent van zijn moeder. Esav was een impulsieve, hartstochtelijke man, zoals blijkt uit de onstuimigheid waarmee hij vermoeid na de jacht de rode linzensoep opeist en daarvoor nonchalant zijn eerstgeboorterecht inruilt. Al was Jaakov eenvoudig, ambitieus en slim was hij ook, als hij, Esav blijkbaar goed kennende, de impulsiviteit van zijn broer uitbuit en hem dat eerstgeboorterecht afhandig maakt.

Esav komt ons later weer tegemoet als hij veertig is en twee Hittitische vrouwen huwt. De twee vrouwen waren een ‘verdriet’ voor hun schoonouders.
“Toen zag Esav dat de dochters van Kenaän slecht waren in de ogen van zijn vader Yitzchak. Daarop ging Esav naar Jismaël en nam zich Machalat, de dochter van Jismaël, de zoon van Avraham, de zuster van Nevajot, tot vrouw, bij de vrouwen die hij al had”. Esav zocht zijn vrouwen bewust bij een ander volk. Zeer tegen de wetten van G’d maar ook een opzettelijke daad om zijn vader bewust te beschadigen. (Genesis 9:25). Dit zegt veel over Esav zijn karakter welke we later terugvinden in zijn nakomelingen.

Wat een enorm gezinsdrama vindt hier plaats. Vader en moeder hebben ieder hun eigen voorkeur en dragen ieder bij om de disharmonie tussen hun beide zonen te versterken. Esav is een onstuimige vent, een wildeman maar ook een goed jager en waarschijnlijk een goede krijgsman (die naar de latere vaderzegen zal leven van het zwaard). Hij is een lastige klant, die de verkeerde vrouwen kiest maar dat later tracht goed te maken door een kleindochter van Awraham te trouwen. Hij leeft in het moment volledig voor zichzelf zonder rekenschap af te leggen aan wie dan ook.  
Jaakov is zijn tegenhanger, een rustige man, slim, een vent die vooruitkijkt, wiens ambitie verder reikt dan het moment van nu, een strateeg, die vooruit plant. 

Esav zou het toonbeeld worden van het kwade, van de man die voor het slechte pad kiest. Zijn andere naam Edom – de rode – zou het label worden van alle kwade machten die het op Israël voorzien hadden. Het volk Amalek, afstammend van Esav, Haman de afstammeling van Agag, ook een Edomiet, dan de Romeinen en zelfs Hitler werden door velen gezien in het teken van Esav. Vele commentaren en midrasjiem belichten duistere kanten van Esav en schilderen hem af als een onverschillige, liefdeloze, moordlustige man. Een voorteken is reeds het rode haar waarin de baby Esav was gehuld, dat als symbool gold van het te vergieten bloed. (Aldus Rob Cassuto).
 
Een kleinzoon van Esav is Amalek. Ook al geen onbekende voor het volk Israël. De altijd maar durende strijd tussen de twee volken in de schoot van Rivka. Amal betekent kwaad. Overigens kwamen de Amalekieten al voor nog voordat Avraham werd geboren. De betreffende misjna geeft aan dat het kwaad tegen Israël en vooral tegen de G’d van Israël altijd al heeft bestaan. Anco van Moolenbroek schrijft hierover in zijn boek “de Strijd om het Koninkrijk” het volgende: Deze boodschap is actueel. We leven in het laatste van de dagen en de Bijbel leert ons dat Edom en Amalek nog springlevend zijn. De profeten hebben Gods oordelen over Israëls vijanden uitgesproken en dit boek laat zien dat deze oordeelsprofetieën over de volken een duidelijke spits hebben: het volk van Edom. Eén nazaat springt in het oog: Amalek, de kleinzoon van Ezau. Hij is de vermenselijking van de satan. We zullen hem in de tijd terugzien in de persoon van de antichrist en we vinden zijn karaktertrekken bijvoorbeeld terug in de huidige Islam. Want iedere generatie heeft zijn Amalek. Van de Romeinen (keizer Constantijn) tot aan Hitler en totdat HIJ de Eeuwige Zijn volk Israël verlost! 
 
Dat dit maar spoedig mag gebeuren!