Ki Tavo – כי תבוא – Wanneer Gij binnenkomt

Op weg naar Rosj Hasjana, drie maal minjan 

Aan een van de grote Chassidische rebbes werd eens gevraagd: Hoe kan ik Hasjem liefhebben? Hoe is dat mogelijk? Waarop de rebbe antwoordde: “Dat kan zeker. Als je begint je mede-Joden lief te hebben, dan groeit daaruit vanzelf ook de liefde voor Hasjem.” Hetzelfde geldt voor de maand elloel. Het staat voor liefde. Het woord elloel bestaat uit de letters alef, lamed, waw, lamed. Dat zijn ook de beginletters van ani ledodi wedodi li (ik ben er voor mijn geliefde en mijn geliefde is er voor mij). Tijdens elloel bouwen we aan de liefde voor elkaar, voor Hasjem en voor de mitswot.
Essentieel daarin is solidariteit.

Ikzelf ben nu iets over de helft van de 120 jaar die me hopelijk gegeven zijn. Als ik terugkijk zie ik een aantal zaken die daar helemaal op aansluiten.

Toen ik jong was, woonde ik in Veenendaal. De sjoel was in de oorlog verwoest. Maar er was wel een huissjoel bij mijn grootouders thuis. Op jom tov werd er door de drie Joodse families die in Veenendaal woonden voor gezorgd dat er ruim minjan was. Mensen uit alle hoeken van Nederland kwamen daar samen om jom tov te vieren. Wat je voelde was solidariteit.

Vlak voor mijn bar mitswa verhuisden wij naar Amsterdam. Na mijn bar mitswa werd ik gabbai van het schoolminjan op het Maimonides lyceum. Dat betekende dat je er ook voor moest zorgen dat minimaal tien jongens drie kwartier tot een uur vóór de lessen begonnen op school waren. Soms was dat lastig, maar het lukte bijna altijd omdat je wist dat je samen iets moois kon neerzetten voor de gehele school. Een minjan waarvoor de jongens extra moeite deden: ze kwamen soms voor dag en dauw, op de fiets door weer en wind, van heinde en verre. Minjan moest er zijn.

Afgelopen week was ik op vakantie, niet ver van Amersfoort. Ik zei tegen mijn zoons: ‘Laten we proberen vrijdag, rosj chodesj elloel, minjan te maken’. En dat lukte, baroech Hasjem. Vrijdagochtend waren we met tien man. Opperrabbijn Jacobs, 4 killeleden, 3 mannen uit Amsterdam, één uit Dronten en één uit Beekbergen. Ik had de eer om te laajnen uit het Sefer Tora opgedragen aan Avremele Jacobs, de zoon van opperrabbijn Jacobs die helaas op 15-jarige leeftijd door Hasjem tot zich werd geroepen. Tijdens het dawwenen was er een bijzondere sfeer. Tien mannen samen in hartje mediene om minjan te maken, uit solidariteit. De sjofar aan het einde van de dienst, gevolgd door een warm en hartelijk sjabbat sjalom, zei alles.

We kijken allemaal uit naar de komende Rosj Hasjana. Velen hebben elkaar al lange tijd niet in sjoel gezien. En dit jaar zal het met Rosj Hasjana ook in sjoel anders zijn dan andere jaren. Maar wat voor mij vaststaat is dat we ook dit jaar in sjoel op Rosj Hasjana hetzelfde voelen als hetgeen ik in deze regels heb beschreven. En als we elkaar dan liefhebben, dan zal Hasjem daar ver boven ons gaan glimlachen.

Rabbijn Shmuel Katz 

Ki Tavo – כי תבוא – Wanneer Gij binnenkomt

Het zal u vast opvallen dat de parashot na deze steeds korter van stof zijn. Dat heeft te maken met de feesten (Moadiem) die er aan komen. Maar dat niet alleen. Volgens Joodse begrippen vormen de laatste parashot een climax die uitloopt op de dood van Mosjee en het “zelfstandig” binnen trekken van het volk Israel in het beloofde land.

Ki Tavo is hier een voorbode van. Het draagt een aantal zeer waardevolle elementen in zich waarvan ik u er twee wil meegeven. In Devariem 26:1 ev. gebied JHWH dat het volk direct begint met het geven van de eerste vruchten aan JHWH op een plaats die JHWH verkiezen zal om daar Zijn Naam te doen wonen. Opvallend is al dat hier de plaats wordt genoemd waar JHWH Zijn naam doet wonen. Welke zou dat zijn?
Vervolgens dient een ieder zich voor JHWH buigen. Ook de vreemdeling!
Als de Israëliet de eerste vruchten van het land brengt om vóór JHWH te plaatsen, is hij weer bij het begin gekomen.

Bereshit/Genesis 4 vertelt ons het verhaal van Cain en Abel en hun offergaven:
“Nu was Abel een hoeder van schapen, maar Cain was een bebouwer van de
grond. En na verloop van tijd gebeurde het dat Cain een offergave van de vrucht van de grond aan JHWH bracht. Abel bracht ook van de eerstgeborenen van zijn kudde en van hun vet. En JHWH achtte Abel en zijn offergave, maar Hij achtte Cain en zijn offergave niet. En Cain was zeer boos, en zijn gezicht betrok”.

Merkte u dat op Abel aan JHWH de eerstgeborene van zijn kudde bracht? Nochtans, is het  waarschijnlijk dat hoewel Cain een offergave van de vrucht van de grond bracht, het geen eerste vruchten offergave was. Voor JHWH zijn de eerstgeborene en de eerste vruchten uiterst belangrijk. De bijbel vertelt ons dat zowel eerstgeborenen als de eerste vruchten alleen de Schepper toebehoren. Zij worden geïdentificeerd als Zijn bezit. Dus…. Cain hield voor zich wat de Schepper toebehoorde.
 
Israël moest dus de eerste vruchten en al het eerste geven aan JHWH. Het is een teruggeven want Hij is te allen tijde de rechtmatige eigenaar. Wij gelovigen in Messias worden ook geïdentificeerd als eerste vruchten die de Almachtige toebehoren:

Jak. 1:18 “Naar Zijn eigen wil heeft Hij ons gebaard door het woord der waarheid, opdat wij een soort eerste vruchten van Zijn schepselen zouden zijn”.
 
Zo is het voor Israël altijd essentieel geweest en nu nog steeds om terug te zien op de geschiedenis en te herinneren. Daarom zijn de feesten (Moadiem), waar ook de Shabbat als eerste onder valt, voor het volk Israël essentieel voor hun herinneringen en waarborgt het zekerheden voor de toekomst. Het samen vieren in de naam van JHWH ziet toe op een collectieve identificatie die belangrijker is dan de individuele. Israël is groter/meer dan de som van de individuen. Begrijpt u wat ik zeg? Als drie individuen verenigd Israël voorstellen, wordt 1+1+1 meer dan 3! Wanneer wij de “afkoop” goedkeuren die door Yeshua de Messias aan ons individueel beschikbaar is, dan worden wij een deel van die gemeenschap van Israël, wiens Adonai dezelfde is als de Elohim van Abraham, Isaac, en Jacob. Wanneer wij tot rijpheid gekomen zijn en op dat punt verenigd …. is het tijd om ons te verheugen met Israël! Vers 11! Verheugen. Sameach in Hebreeuws.
 
Zo zijn er dan deze twee onderwerpen hier kort belicht die hun weerspiegeling hebben in Galaten 5:22 Maar de eerste vrucht van de Geest is liefde, vreugde, vrede, geduld, vriendelijkheid, goedheid, trouw.

Dus kunnen wij met de feesten zeggen: Shag Sameach. Een vreugdevolle viering. Op naar de Moadiem!